راسن خشك را در آب جوشانيده از آب براورده يك شبانه روز در آب سرد بكذارند و بعد از آن در طلا كه قسمى از خمر است بيست روز بخيسانند و هر روز دو مثقال آن را تناول نمايند جهت تقويت معده و فساد هضم و برانكيختن اشتها بيعديل است [ مربّاى راسن ] مربّاى راسن مىباشد آن را منافع راسن كه ذكر شد در تقويت معده و دل و مثانه و ترياقيت و نفع از براى ماليخوليا و تقويت باه بينظير است و در ساير منافع راسن مربّا مثل منافع راسن غير مربّا است صنعت آن بكيرند بيخ راسن خشك را و اندكى بجوشانند پس در آب بخيسانند تا نرم شود پس از آن بيرون اورند و بر روى پارچهء كرباس پهن نمايند تا نشف رطوبت آن شود پس بكيرند نبات سفيد و يا قند سفيد و يا شكر سفيد هريك كه خواهند به قدر احتياج و باب بكدازند و كف آن را بكيرند و صاف نمايند كه اندك رقيق باشد و راسن‌ها را در آن بجوشانند و استعمال نمايند [ قرص راسن ] قرص راسن قى و هيضه باز دارد و خواب اورد صنعت آن قرنفل ده درم سك راسن از هريك دو درم مصطكى افيون پوست بيخ لفّاح از هريك درمى كوفته و بيخته قرص سازند شربتى يك دانك با آب زيره بدهند [ معجون راسن ] معجون راسن ورم صلب كبد و معده را نافع باشد صنعت آن ريوند چينى زنجبيل راسن اشترغار از هريك يك جزو تخم كرفس رازيانه انيسون نانخواه از هريك نيم جزو كوفته و بيخته بعسل سه وزن ادويه بسرشند شربتى مقابل يك فندق و دو نسخهء قرص راسن افيونى در افيون ذكر يافت راوند به فارسى ريوند نامند و آن بيخ ريباس است و بهترين آن چينى است كه سرخ مايل بزردى ثقيل الرائحه و به شكل سم اسب و ثقيل الوزن و مستوى الاجزا و جوهر دار صلب و قطعهاى آن بزرك باشد و خرد مختلف الاجزا نباشد و بعد از آن قسم تركى خطائى و تبتى زعفرانى كمرنك كم‌بو و بعد از آن خراسانى و بعد از آن هندى و زبون‌ترين آن زنجى سياه براق صلب است و ريوند دواب حبشى كثيف مىباشد و بيخ ريباس آنچه قريب به ظاهر زمين است باريك و سياه و غير مشابه بريوند است و چون به قدر دو سه ذرع حفر نمايند در اخر آن ريوند ظاهر مىشود يعنى بر سر بيخها و ريشهاى آن چيزى شبيه بشلغم مدوّر شكل مىباشد و آن راوند است براورده قطعات نموده و يا ورق كرده خشك مينمايند و اكثر چوپانان در كوهستانهائى كه بهم ميرسد يافته براورده سوراخ كرده براى سهولت باربردارى و خشك شدن آن بر كردن كوسفندان مىآويزند و لهذا اكثر قطعهاى آن سوراخ‌دار مىباشد مركب القوى در اول دويّم كرم و خشك و مسهل بعصر است مر اخلاط غليظه و رقيقه و خام را و با قوت قابضه و مقوّى قوت جاذبهء جكر و بادزهر سموم بارده و محلّل و ملطف و جالى و مدرّ بول و حيض و منضج و مقطع و مفتح سدّهء جكر و سپرز و امعا و مبرد بالعرض بسبب شدت تحليل نفخ آن و انواع استسقا و تخمه و مغص و ورم بارد احشا و يرقان سدى و رفع اسهال كه از سدهء ماساريقا باشد و با كل سرخ و قوابض جهت اسهال دموى و بالخاصية دافع تبها و حرارت غريبه و جهت درد كرده و مثانه و رحم و خفقان و قرحهء امعا و نواصير و بواسير و تب ربع نافع و با جاوشير و مطبوخ زبيب و بسفايج فستقى جهت قولنج ثفلى و بلغمى و با آب پرسياوشان جهت سنك مثانه و با آب لسان الحمل جهت قطع نزف الدّم و با هليلهء كابلى و غاريقون و صبر جهت تنقيهء دماغ و انواع صداع بارد و صفراوى و شقيقه و فالج و دوار و كزاز و جنون و نزلات و با شراب ريحان جهت فسخ عضل و سستى آن و با طبيخ اسارون و قنطوريون جهت عرق النّسا و تبهاى بلغمى و ضعف مفاصل و درد آن و با زرشك و صندل جهت ورم حار مزمن اعضاى باطنى و مقوى آن و با انيسون جهت فواق و اروغ ترش و تمدد تهىكاه و فتق و در دهن داشتن و آب آن را فرو بردن جهت نفث الدم و سدّه و ورم سينه و ربو و بهر و طلاى آن جهت ضربه و سقطه و ضماد آن با سركه جهت كلف و قوبا و اثار ضربه و با لعابها جهت ورم حار مزمن و با قوابض جهت استحكام استخوان مخلوع و طلاى آن بين الكتفين جهت رفع خرف قلبى نافع و مضرّ سفل و مصلحش صمغ و كويند مضرّ مزاج اطفال و ضعف است و شربتش تا دو درم و بدلش در امراض معده و جكر يك وزن و نيم آن كل سرخ و خمس آن سنبل است و عصارهء آن كه آب ريوند را جوشانيده باشند تا غليظ شده باشد در عرض يك سال قوىتر از اوست و ربّ ريوند بهتر از عصارهء او است [ حبّ راوند تاليف ابن ماسويه ] حبّ راوند تاليف ابن ماسويه اخلاط غليظهء لزجه را باسهال دفع كند و حميات مركّبه و نائبه و سدّه و درد جكر و سوء القنيه را نافع بود صنعت آن راوند چينى سه درم ربّ السّوس عصارهء افسنتين مصطكى از هريك يك درم پوست هليلهء زرد سه درم و نيم رازيانه و تخم كرفس از هريك يك درم قرص الورد سه درم و نيم ايارج فيقرا ده درم كوفته و بيخته باب رازيانهء تازه سرشته حبّ سازند و با ماء الجبن استعمال نمايند شربتى دو درم [ حبّ راوند ديگر از ابن ماسويه ] حبّ راوند ديكر از ابن ماسويه سدهاى كبد و طحال را بكشايد و سوء القنيه و استسقا را علاجى كامل است صنعت آن راوند چينى شش درم اشق سكبينج مقل از هريك سه درم لك جاوشير مازريون صمغ عربى از هريك چهار درم تربد سفيد مدبّر ده درم هليلهء زرد منزوع النوى ده درم سنبل الطّيب جعده صبر سقوطرى از هريك پنج درم مصطكى ده درم همه را كوفته باب افسنتين خيسانيده حبّ سازند هر حبى به قدر نخودى شربتى از يك درم تا دو درم با ماء الجبن حبّ راوند جهت استسقاى زقى كه با حرارت باشد مفيد است صنعت آن راوند چينى عصارهء غافث تخم كاسنى از هريك سه مثقال غاريقون هش سفيد مازريون از هريك يك درم كوفته و بيخته حبوب سازند شربتى نيم درم باب كرم ربّ راوند صنعت آن بكيرند راوند چينى را و بكوبند و در آب كرم خيسانيده دو سه روز در افتاب بكذارند پس بفشارند و آب آن را صافى نموده در ظرفى مثل طبق چينى كنند و بكذارند تا خشك شود و اكر در جرم ثفل آن طعمى از راوند باشد باز در آب كرم بخيسانند و بعد از سه چهار روز صافى نموده در طبق چينى يا صدف خشك نمايند و هم‌چنين تا در ثفل آن طعم ريوند باشد اين عمل كنند و اين را رب ريوند نامند و قوى العمل است [ سفوف راوندى تاليف ابو على بن سينا ] سفوف راوندى تاليف شيخ المحققين و رئيس العارفين ابو على بن سينا اجود سفوفات و انفع از جميع انها است نافعست از براى خفقان و صرع و صداع و غشى و ضعف بصر و فساد هضم و يرقان و سدّها و ضعف بدن و ضعف اعضاى رئيسه و طحال و از براى بواسير و قوت آن تا دو سال باقى ميماند و مقدار شربتش دو مثقال است با آب سرد صنعت آن عود قمارى خام مصطكى رومي دارچينى پوست اترج انيسون از هريك چهار درم تربد سفيد قسط هندى اسارون كشنيز خشك طباشير سفيد غنچهء كل سرخ منزوع الاقماع سقمونياى مشوى پوست هليلهء كابلى از هريك سه درم كل مختوم تخم ريحان تخم كاسنى تخم كرفس لاجورد قاقله كثيرا از هريك دو درم ريوند چينى پنج درم قند سفيد مثل مجموع ادويه كوفته و بيخته سفوف سازند پس اكر در انحال مرض سوداوى باشد بايد كه اضافه كرده شود در اين سفوف مرواريد ناسفته مرجان قرمزى كهرباى شمعى ابريشم مقرض از هريك دو درم و هرگاه بوده باشد فسادى در دماغ پس اسطوخودوس مرزنجوش هليله امله از هريك سه درم اضافه بايد نمود و اكر بوده باشد رياح بسيار پس خولنجان بدل كشنيز خشك و كاسنى بايد نمود و شيخ داود كفته كه ديدم در ذخيرهء سيد اسمعيل كه اين نسخه را از شيخ رئيس نقل كرده و در آن ياقوت رمانى يك درم و مشك تبتى و عنبر اشهب از هريك نيم درم داخل داشت باكى نيست به داخل كردن اينها سفوف راوند زعفرانى سده بكشايد و امراض كبد و يرقان سدى را نافع باشد